Akademia IA: Platyna

27 lutego 2008 r.

Kolejna część cyklu Akademii IA to charakterystyka szlachetnego metalu, o którym w ostatnich tygodniach jest bardzo głośno. Zapraszamy do zapoznania się z zarysem rynku platyny na świecie.

Platyna jest jednym z trzech najbardziej cennych i pożądanych metali szlachetnych występujących na naszej planecie. Wykorzystywano ją (zwykle w połączeniu z takimi rudami jak pallad, iryd, rod) już w starożytnej Grecji i Rzymie, była również znana Indianom okresu prekolumbijskiego. Nazwę, która jest zdrobnieniem od słowa srebro, nadali mu Hiszpanie ze względu na podobieństwo obu metali. Do XIX jej wartość była niewielka, dochodziło nawet do sytuacji, że służyła fałszerzom do podrabiania ówczesnych monet.

W dzisiejszych czasach platyna stosowana jest głównie w jubilerstwie (51% światowej produkcji), gdzie wykonana z niej biżuteria ceniona jest bardziej niż złota bądź srebrna, wykonuje się z niej również inne ekskluzywne produkty – na przykład zegarki takich marek jak Patek Philippe, Rolex, Breitling, Vacheron Constantin.

Poza funkcją ozdobną pełni ona rolę katalizatora (29% światowej produkcji), wykorzystywanego zarówno w samochodach jak i innych urządzeniach wyposażonych w silnik diesla do oczyszczania spalin emitowanych do atmosfery. Jest także ważnym składnikiem nowoczesnych ogniw paliwowych mających w przyszłości zmniejszyć zużycie paliw płynnych. Efektywność tej technologii jest zaskakująca, zdaniem Petera Strassera z Cullen College of Engineering takie ogniwa potrafią wytworzyć dwu a nawet trzykrotnie większą ilość energii niż tradycyjne jednostki napędowe, bez zapłonu paliwa, ognia, nie emitując przy tym hałasu ani wibracji.
Dzisiejsza technologia pozwala na uzyskanie jednego kilowata energii z 0,018 – 0,028 uncji platyny, co przy cenach surowca oscylujących powyżej poziomu 2 000 USD za uncję i przy założeniu, że jednostka napędowa powinna wytwarzać 100 kilowatów energii daje niebagatelną cenę około 4 000 USD za samo ogniwo (wymagające odpowiednio skonstruowanego silnika, który byłby w stanie przetworzyć energię na ruch), podczas gdy cena tradycyjnego silnika (w pełni przygotowanego za do zamontowania w pojeździe) to wydatek rzędu 3 000 USD.
Tak duża rozbieżność w cenach stanowi skuteczna barierę dla stosowania tej technologii, z jednej strony skłaniając producentów do szukania substytutu platyny (w tym przypadku palladu), zaś z drugiej (która wydawać się może bardziej prawdopodobna ze względu na już zaawansowane stadium rozwoju) dalsze badania prowadzące do uzyskiwania coraz większej energii przy użyciu mniejszej ilości tego surowca.

Ponadto produkuje się z niej elementy urządzeń pomiarowych, rezystory do pomiaru temperatur, aparaturę chemiczną, jest również składnikiem leków przeciwnowotworowych.
W czystej postaci jest srebrzysto białym, odpornym na ścieranie, działanie czynników środowiska i wysokich temperatur, kowalnym metalem.

  Powrót  

    Drukuj  

 | 1 | 2 | Dalej